Η τυπογραφία πριν τον Γουτεμβέργιο

Πλαστικές Κάρτες PVC Τύπου Πιστωτικής
Φεβρουάριος 17, 2017

Η τυπογραφία πριν τον Γουτεμβέργιο

Ήταν όντως ο Γουτεμβέργιος ο πρώτος τυπογράφος;

Ο Γουτεμβέργιος συνήθως αναφέρεται ως ο εφευρέτης της τυπογραφίας, είναι όμως; Πράγματι η συμβολή του Γερμανού χρυσοχόου στην τεχνολογία του 15ου αιώνα ήταν επαναστατική δίνοντας την δυνατότητα μαζικής παραγωγής βιβλίων και την ταχεία διάδοση της γνώσης σε όλη την Ευρώπη! Ωστόσο, η ιστορία της τυπογραφίας αρχίζει πολύ πριν από την εποχή του Γουτεμβέργιου.

Κινέζοι μοναχοί και ξύλινες πλάκες

Σχεδόν 600 χρόνια τον Γουτεμβέργιο, Κινέζοι μοναχοί τύπωναν πάνω σε χαρτί χρησιμοποιώντας την μέθοδο που είναι γνωστή ως Block Printing, όπου χρησιμοποιούσαν σκαλισμένες πλάκες ξύλου επικαλυμμένες με μελάνι οι οποίες πιέζονταν πάνω σε φύλλα χαρτιού. Ένα βιβλίο που τυπώθηκε με αυτή την μέθοδο επιβιώνει  μέχρι και σήμερα και ονομάζετε “The Diamond of Sutra”. Αυτό το βιβλίο δημιουργήθηκε το 868 κατά την δυναστεία του T’ang (618-909) στην Κίνα. Το βιβλίο το οποίο βρέθηκε το 1900 σφραγισμένο σε μια σπηλιά στην πόλη Dunhuang για σχεδόν 1000 χρόνια, βρίσκεται σήμερα φυλαγμένο στην Βρετανική βιβλιοθήκη του Λονδίνου.

Οι σκαλιστές ξύλινες πλάκες που χρησιμοποιήθηκαν για αυτή την πρώιμη μέθοδο εκτύπωσης, βρέθηκαν επίσης να χρησιμοποιούνται στην Ιαπωνία και την Κορέα ήδη από τον 8ο αιώνα. Οι τυπογράφοι σε αυτές τις χώρες χρησιμοποιούσαν ξύλινες και μεταλλικές πλάκες  για να παράγουν Βουδιστικά και Ταοϊστικά δοκίμια και ιστορίες αιώνες πριν εφευρεθεί η εκτύπωση κινητού τύπου.

Στις αρχές του 11ου αιώνα μια σημαντική εξέλιξη για την μέθοδο woodblock ήρθε από έναν Κινέζο αγρότη εν ονόματι Bi Sheng (PI Sheng) ο οποίος ανέπτυξε πρώτος στον κόσμο τα κινητό τύπο (movable type). Ο Sheng όμως ήταν ένας κοινός άνθρωπος και δεν είχε την ευκαιρία να αφήσει ένα μεγάλο ίχνος του στην ιστορική αυτή διαδρομή.  Αυτή η έξυπνη μέθοδος εκτύπωσης που έδινε την δυνατότητα να παραχθούν εκατοντάδες μεμονωμένοι χαρακτήρες είχε τεκμηριωθεί μεταγενέστερα από τον λόγιο επιστήμονα Shen Kuo.

Ο Shen Kuo εξηγεί στο δοκίμιο του “Dream Pool Essays” (11ο αιώνα) ότι οι κινητοί χαρακτήρες που δημιούργησε ο Sheng ήταν κατασκευασμένοι από ψημένο πηλό και πως το μελάνι ήταν ένα μείγμα ρητίνης πεύκου, κερί και στάχτες από χαρτί και δηλώνει ότι η μέθοδος του Sheng θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να τυπωθούν χιλιάδες αντίγραφα ενός εγγράφου σε αρκετά γρήγορο χρόνο. Παρόλα αυτά, η μέθοδος του Sheng, δεν έγινε γνωστή για αρκετούς αιώνες.

Κατά την διάρκεια του 14ου αιώνα ο Wang Chen, ο οποίος ήταν ένας κυβερνητικός υπάλληλος κατά την δυναστεία του Yuan, δημιούργησε το δικό του σετ από κινητούς χαρακτήρες χρησιμοποιώντας ξύλο. Το κίνητρο του για την δημιουργία αυτής της μεθόδου εκτύπωσης ήταν η εκτύπωση μιας σειράς βιβλίον γεωπονίας που ονομάζονταν “Nung Shu”.

Τα βιβλία αυτά όμως εκτυπώθηκαν με την μέθοδο της ξύλινης πλάκας και όχι με την μέθοδο του Chen, παρόλα αυτά όμως η μέθοδος του Chen χρησιμοποιήθηκε αργότερα για την αναπαραγωγή εγγράφων στους επόμενους αιώνες.  Η μέθοδος εκτύπωσης με πλάκες όμως (μεταλλικές αυτή την φορά) δεν αντικαταστάθηκε από την μέθοδο του Chen, αφού χρησιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση μέχρι το 18ο αιώνα για να εκτυπώνονται εφημερίδες και χάρτινα νομίσματα.

Ιστορικά στοιχεία δείχνουν όμως ότι οι Κορεάτες χρησιμοποίησαν πολύ πριν τους Κινέζους μεταλλικές πλάκες για να τυπώνουν. Το 1377 ένα Κορεάτης μοναχός εν ονόματι Baegun φαίνεται να τύπωσε λεκτικά του Βούδα χρησιμοποιώντας μεταλλικές πλάκες κινητών στοιχείων, δημιουργώντας το πρώτο βιβλίο στον κόσμο με αυτή την μέθοδο το οποίο ονομάζετε «Jikji» και φυλάσσεται στην εθνική βιβλιοθήκη της Γαλλίας.

Παρά τις αρχικές επιτυχίες της μεθόδου εκτύπωσης με την μέθοδο κινητών στοιχείων στην Ασία, φαίνεται ότι στην Ευρώπη αναπτύχθηκε με περισσότερο ενθουσιασμό και αυτό οφείλετε στο ότι το ευρωπαϊκό σύστημα γραφής ήταν λιγότερο πολύπλοκο από το ασιατικό. Σε αντίθεση με την συνοπτική γραφή του δυτικού πολιτισμού, η ασιατική αλφαβητική γραφή αποτελούνται από χιλιάδες χαρακτήρες και κάθε γράμμα σε πολλές περιπτώσεις είχε διαφορετικό σχήμα. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα σε εκτύπωση με χρήση στοιχείων και δείχνει πως για τους Ασιάτες η χρήση τής «πλάκας» είναι μια πιο αποτελεσματική λύση.

Ωστόσο οι Ευρωπαίοι υιοθέτησαν γρήγορα την εκτύπωση με την χρήση κινητών στοιχείων. Πριν την εφεύρεση του πιεστηρίου, μεταξύ 1440-1450, τα περισσότερα ευρωπαϊκά κείμενα τυπώνονταν με την μέθοδο της ξυλογραφίας, μια μέθοδο παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιήθηκε από τους Κινέζους για να τυπώσουν το βιβλίο “The diamond of Sutra” το 868. Τα χειρόγραφα τα οποία δεν τυπώνονταν με αυτή την μέθοδο, αντιγράφονταν με το χέρι, μια δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία, με αποτέλεσμα τα βιβλία στην Ευρώπη να κοστίζουν ακριβά και λίγοι να έχουν την δυνατότητα να τα αποκτήσουν.

Όλα αυτά όμως άλλαξαν στα μέσα του 15ου αιώνα όταν ένας τεχνίτης και χρυσοχόος εγκαταστάθηκε στο Στρασβούργο της Γερμανίας, ο Γουτεμβέργιος. Αρχικά ο Γουτεμβέργιος πειραματιζόταν με την ξυλογραφία και έψαχνε έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο εκτύπωσης.

Το πιεστήριο του Γουτεμβέργιου

Όπως τους Shen, Chen και Baegun, ο Γουτεμβέργιος κατάλαβε ότι για να επιταχύνει την διαδικασία εκτύπωσης έπρεπε να «σπάσει» την ξύλινη πλάκα σε αυτόνομους στοιχεία, μικρά, κεφαλαία και σημεία στίξης. Έκανε διάφορες δοκιμές για την δημιουργία τους χρησιμοποιώντας μέταλλα όπως μόλυβδο, αντιμόνιο και κασσίτερο, όπως επίσης δημιούργησε και δικό του μελάνι χρησιμοποιώντας λινέλαιο και αιθάλη, μια μέθοδο που αποτέλεσε μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τα μελάνια νερού που χρησιμοποιούσαν στην Κίνα.

Αυτό όμως ξεχώρισε τον Γουτεμβέργιο από τους προκατόχους του στην Κίνα ήταν η ανακάλυψη ενός μηχανοκίνητου τύπου μετάδοσης του μελανιού από τα κινητά στοιχεία  στο χαρτί. Για να καταφέρει να δημιουργήσει αυτόν τον μηχανοκίνητο μηχανισμό υιοθέτησε ιδέες από πατητήρια κρασιού και πρέσες χαρτοποιιών, καταφέρνοντας να δημιουργήσει την πρώτη πρέσα κατάλληλη για την χρήση τυπογραφίας. Το δημιούργημα του ήταν εξαιρετικά πιο αποτελεσματικό για να πρεσαριστεί μελάνι πάνω σε χαρτί σε αντίθεση με το χέρι και για πρώτη φορά στην ιστορία μπορούσε να υπάρξει μαζική παραγωγή βιβλίων με πάρα πολύ χαμηλό κόστος!

Φαίνεται λοιπόν, πως με βάση τα ιστορικά γεγονότα και τα ευρήματα, ο Γουτεμβέργιος δεν ήταν ο πρώτος που τύπωσε όπως πολλοί νομίζαμε, παρόλα αυτά το ευρηματικό μυαλό του τον βοήθησε στο να δημιουργήσει μια πολύ αποτελεσματική μηχανή η οποία άλλαξε τα πάντα στην τυπογραφία.